Deskundigheidsbevordering groepsgericht werken

Het begeleiden van een groep ouders bijvoorbeeld in de vorm van een oudercursus vraagt om specifieke vaardigheden van de professional. Hij of zij draagt zorg voor een veilige sfeer waarin ouders zich op hun gemak voelen, zich vrij voelen om eigen opvoedkennis en – ervaringen in te brengen maar zich ook open durven stellen voor nieuwe gezichtspunten en vaardigheden. Een groepsaanbod kent een geheel eigen dynamiek waarbij het belangrijk is om een goed evenwicht te bewaren tussen het uitvoeren van het programma en de behoeften en mogelijkheden van de deelnemers hoe verschillend die ook zijn. Als de focus teveel op het één dan wel op het ander ligt, kunnen ouders hun belangstelling verliezen en afhaken, of is het allemaal reuze gezellig maar komt het programma niet uit de verf.
In de praktijk wordt het succes van een  interventie voor een belangrijk deel bepaald door de deskundigheid van de cursusleider om hierin een goede balans te vinden. Niet voor niets wordt de deskundigheid van de professional als één van de werkzame factoren beschouwd in het bereiken van de doelen van een interventie.

Op de meeste (sociaal)pedagogische opleidingen wordt de nodige aandacht besteed aan de kennis, houding en vaardigheden van de professional in uiteenlopende cliëntcontacten maar deze is meestal gericht op het gehele sociale domein of een breder jeugdveld dan de preventieve opvoedingsondersteuning. Voor de begeleiding van groepsactiviteiten en meer specifiek oudercursussen is in het huidige lessenpakket weinig ruimte. Ook in de  werkpraktijk is het aantal mogelijkheden om professionals hierin bij te scholen beperkt. Er zijn weliswaar specifieke trainingen  voor de uitvoering van specifieke ouderprogramma’s zoals de Triple P oudercursus of het intensieve groepsprogramma ‘Pittige Jaren’ maar in dat trainingsaanbod ligt de focus vooral op het correct kunnen uitvoeren van een specifieke interventie. Voor de overdracht van meer algemene kennis en vaardigheden voor het begeleiden van een groepsproces, het bevorderen van onderlinge steun en het ‘van elkaar leren’ is meestal geen tijd. Wat in de praktijk ontbreekt, is een meer basale training gericht op het werken met groepen ouders die een goede ondergrond biedt voor het organiseren en uitvoeren van verschillende oudercursussen.

Als eigenaar van drie preventieve oudercursussen die zich respectievelijk richten op de opvoedingsvragen van ouders van peuters, basisschoolkinderen of pubers vindt Preventief op Maat (POM) het belangrijk om in deze lacune te voorzien. We zijn in overleg met enkele veldpartijen die eenzelfde doel nastreven om gezamenlijk tot een passend en landelijk beschikbaar trainingsaanbod te komen. Als u hierin bent geïnteresseerd of specifieke wensen hebt in deze richting, kunt u dat kenbaar maken door uw naam en emailadres door te geven aan info@preventiefopmaat.nl o.v.v. basistraining oudercursussen.

Lees hier meer over taakbevordering

Lees hier meer over groepsbevordering

Goede basistraining maakt cursusleiders zekerder

Het begeleiden van een oudergroep is ontzettend leuk om te doen. In elke groep is al heel wat kennis over opvoeden aanwezig waar je dankbaar gebruik van kunt maken. Je wordt minder in de rol van de deskundige geplaatst dan in een een-op-een contact met ouders. Maar het begeleiden van een groep vraagt ook om de nodige kennis en vaardigheden om het optimaal te laten werken. Een gerichte training kan je dan een extra  steuntje in de rug bieden.  Een belangrijke opgave voor professionals is het vinden van een goede balans tussen taak en proces.  Ofwel de overdracht en behandeling van een bepaald onderwerp en/of bepaalde kennis (taak) en daarnaast het bewaken van het leer- of groeiproces van de deelnemers en hoe er in de groep met elkaar wordt gecommuniceerd (proces). Die uitdaging geldt vooral als de groepsactiviteit meer omvat dan alleen een gezellig samenzijn en bijvoorbeeld ook kennis en vaardigheden van ouders wil versterken evenals het bevorderen van onderlinge steun. De opgave voor professionals is om de groep zodanig te leiden dat de beoogde doelen worden bereikt, maar ook dat ouders zich daar prettig bij voelen en aan hun vragen en behoeften wordt tegemoetgekomen.









Balans Taak en Proces

De balans tussen taak en proces bepaalt in belangrijke mate het succes van een groepsactiviteit. Als het taakniveau overheerst zonder aandacht voor het groepsproces loop je het gevaar dat deelnemers afhaken. Bijvoorbeeld omdat een cursusleider te snel gaat en ouders het tempo niet bijhouden of zich niet betrokken voelen bij wat er besproken wordt. Te veel meegaan in het groepsproces kan ertoe leiden dat het programma in het gedrang komt of dat bepaalde deelnemers steeds aan het woord zijn tot ergernis van de rest. De kunst is dus om deze twee aspecten goed met elkaar in evenwicht te brengen. De belangrijkste opdracht aan groepsbegeleiders is het aangaan van een goede samenwerkingsrelatie met ouders. Niet de cursusleider met zijn of haar deskundigheid staat centraal, maar het groeiproces en empowerment van de deelnemers. Er valt vooral succes te behalen als de eigen deskundigheid van ouders kan worden gemobiliseerd.

In een training gericht op het werken met groepen kunnen veel situaties in rollenspelen worden nagebootst en geoefend. Zowel taakgerichte onderdelen (informatieoverdracht, instructies geven, een werkvorm leiden) als het hanteren van proces issues zoals het scheppen van een veilige sfeer en omgaan met lastige situaties. (Zie ook: Samen delen, methodiekboek voor opvoedingsondersteuning in groepen. Bakker, I. Blokland, G. en H. Wijnen. Utrecht: SWP 2005)